Author: ali

İngiltere Başbakanı Boris Johnson’ın kamuoyuna ana hatlarını duyurduğu koronavirüs önlemlerindeki ilk temkinli yumuşatma adımları eleştirilerle karşılandı.

23 Mart’tan bu yana uygulanan “Evde Kal-Sağlık Sistemini Koru-Hayat Kurtar” olan mesajı, “Tedbiri Bırakma-Virüsü Kontrol Et-Hayat Kurtar” olarak değiştiren planla halka, dış mekanlarda daha uzun süre kalabilme ve ev halkı dışından bir kişiyle mesafeli olarak bir araya gelebilme izni veriliyor.

Ama en önemlisi iki aya yakın süredir felce uğrayan ekonominin hareketlendirilmesi amacıyla evden çalışması mümkün olmayan, inşaat ve imalat sektörü gibi alanlarda çalışan işçilerin işe gitmesi teşvik ediliyor.

Fakat yeni plan Birleşik Krallık içindeki özerk bölgeler İskoçya, Kuzey İrlanda ve Galler yönetimleri tarafından benimsenmedi, ana muhalefet İşçi Partisi’nin lideri Keir Starmer planın belirsizliklerle dolu olduğunu söyledi.

İşçi sendikaları ‘işe dönme’ tavsiyesine temkinle yaklaşılması gerektiğini çünkü planın işçilerin sağlık ve güvenliğinin sağlanması konusunda net önlem ve güvenceler içermediğini söylediler.

Başbakan Johnson planının ayrıntılarını bugün parlamentoda anlatacak ve planın ayrıntıları 50 sayfalık bir raporla açıklanacak.

Planda neler var?

Johnson planını açıklarken koronavirüs salgını önlemlerinden ayrıntılı olmayan ve “şartlı” bir tür “çıkış stratejisi” de verdi.

Kontrolsüz bir salgın halinin 5, salgının yok edilmesinin ise 1 olarak tanımlandığı beş aşamalı bir plan içerisinde Mart ayından bu yana 4’üncü aşamada olunduğunu söyleyen Başbakan, şimdi temkinli bir şekilde 3’üncü aşamaya doğru bir adım atılmış olduğunu kaydetti.

Başbakan, “her şeyin istendiği gibi gitmesi şartıyla yeni bir aşamaya geçilebileceğini,” kreş ve ilkokulların 1 Haziran tarihinde kısmen açılabileceğini, yine gidişata bağlı olmak koşuluyla ülkenin önemli bir gelir kaynağını oluşturan turizm sektörünün de kısmen Temmuz başında açılabileceğini söyledi.

Bu kapsamda dış mekanı olan lokantalar, kafeler ile sosyal mesafe kurallarını uygulamak şartıyla ibadet yerleri ve bazı sinemalar da açılabilecek.

Şu ana kadar evine kapanan ve günde bir kere egzersiz ya da alışveriş gibi ihtiyaçları için çıkması tavsiye edilen halka bundan böyle daha uzun süreyle egzersiz yapabilecekleri, plajlar ya da ulusal parklar gibi yerlere gidebilecekleri, balık tutma, golf ve tenis gibi faaliyetleri aile içinde kalmak koşuluyla yapabilecekleri söylendi.

İnsanlar ayrıca dış mekanlarda spor yapar ya da otururken evlerinde yaşamayan bir diğer kişiyle mesafeli kalmak koşuluyla buluşabilecek.

Eleştirenler ne söylüyor?

Başbakan ekonominin tamamıyla faaliyete geçebilmesi için öncelikle salgının net bir şekilde kontrol altına alınmış olması gerektiğini söyledi ama özellikle inşaat ve imalat sektöründe çalışan yani evden çalışmayı sürdüremeyenleri işe gitmeye teşvik etmesi sendikaların endişeli açıklamalarıyla karşılandı.

İşçi sendikaları planların açıklanmasından önce de bu konuda kaygılarını belirtmişler, işyerleri ve toplu taşımada koronavirüs önlemlerine riayet edilmesinin nasıl sağlanacağını sormuşlar, işçilerin güvenliğinin işverenin ‘iyi niyetine’ bırakılmaması gerektiğini söylemişlerdi.

Dünkü açıklamalardan sonra kamu çalışanları sendikası Unison’un başkanı Dave Prentis “İşe dönüş güvenli olmalı. Aceleye getirilmemeli ve acele edeceğiz derken çalışanların güvenliğiyle oynanmamalı. Ekonomi önemli ama hayatlar da önemli” dedi.

Eğitim Sendikası NEU 1 Haziran’da ilkokulları açma planının çok tehlikeli olacağını henüz salgının yayılış hızının fazlasıyla yüksek olduğunu söyledi.

Ulusal Sendikalar Konfederasyonu (TUC) Genel Sekreteri Frances O’Grady ise hükümeti işverenleri “sıkı” güvenlik önlemleri almaya zorlayan adımlar atmaya çağırdı.

Ticaret ve Sanayi Odaları Birliği de ayrıntı istedi ve “yeniden başlayıp, örgütleyip, işe girişebilmemiz için pratik sorulara cevap verilmesi gerekiyor” dedi.

İşçi Partisi’nin lideri Keir Starmer Pazar akşamı “Başbakan fiilen milyonlarca insana yarın (Pazartesi) 12 saat sonra işe gidin demiş oldu. Fakat bunun kuralları belli değil. Toplu taşımada bunun nasıl yaşanacağını bilmiyoruz. Çok sayıda soru işareti var” diye konuştu.

Muhalefetin gölge Çalışma Bakanı Ed Miliband ve çalışanların haklarından sorumlu bakan yardımcısı Andy McDonald, çalışanlara güvenliklerini nasıl sağlayacaklarına ilişkin bilgi verilmeden 12 saat öncesinden işe gidin tavsiyesi vermenin “sorumsuzca ve yanlış” bir adım olduğunu bildirdiler ve hükümeti işyerlerinde Covid-19 risk değerlendirmelerini yapılmasını ve mesafe önlemleri alınmasını zorunlu kılan adımları atmaya çağırdılar.

Başbakan Johnson işe dönmeye teşvik ettiği “evden çalışması mümkün olmayan” işçilere, “toplu taşıma araçlarını mümkün olduğu kadar kullanmayın” dedi ama büyük şehirlerde, özellikle Londra’da bunun hayata geçirilmesi birçok çalışan açısından mümkün görünmüyor.

Özerk bölgelerde ‘evde kal’ ısrarı

Johnson’un açıklamaları Başbakan’ın “dört ulus” yaklaşımını da bölmüş oldu. Başbakan kararları alırken geniş kesimlere ve İngiltere’ye ek olarak İskoçya, Kuzey İrlanda, Galler özerk yönetimlerini de kastederek Birleşik Krallık içindeki dört ulusun temsilcilerine de danıştığını söylüyor.

Fakat, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda yönetimleri “evde kal” mesajının yerine “tedbiri bırakma” mesajına geçmeyi kabul etmiş değil.

İskoçya Başbakanı Nicola Sturgeon haftalardır uygulanan önlemlerin gevşetilmesinin vazgeçilmesinin felaket olacağını söyleyerek halka “evde kalmaya devam” mesajı verdi. Sturgeon, Başbakan Johnson’un “tedbiri bırakma” mesajının fazlaca muğlak olduğunu söyledi.

Galler Başbakanı Mark Drakeford da bölgesinin halkına “evde kal” mesajının değişmediğini duyurdu. Bölgede sadece egzersizle ilgili kurallar biraz gevşetiliyor ve bahçe malzemesi satan dükkanların açılmasına izin veriliyor.

Kuzey İrlanda yönetimi ise bölgede uygulanacak kuralları bugün değerlendirecek fakat Johnson’un açıklaması öncesinde “evde kal” tavsiyesinin sürmesi yönünde bir eğilim vardı.

‘İmkansızı yapmaya çalışıyor’

BBC Sağlık Muhabiri Nick Triggle’ın analizi:

Başbakan fiilen imkansızı yapmaya çalışıyor. Elindeki sınırlı imkanlarla virüsün yayılmasını kontrol altında tutarken bir yandan da normal hayata dönüşü başlatmak istiyor.

Aşının yokluğunda hükümetin salgının yeniden hızlanmasını önlemesi şart.

Fakat burada bir sorun var. Son bir ay içinde test sayısının çok artırılmasına rağmen İngiltere’nin virüsün yayılmasını engelleme kapasitesinde büyük boşluklar var. Test sonuçlarının alınması çok uzun, bazen günlerce sürüyor ve düzenli olarak test olması gereken bakımevi çalışanları gibi gruplar yer yer hala test imkanlarının yaratılmadığını bildiriyorlar.

Hastalığa yakalanmış kişilerle yakın temas içinde olanların bulunup izlenmesini ne kadar başarabileceğimiz de belirsiz. Temasların bir cep telefonu uygulamasıyla belirlenmesi ve hastalık halinde uyarılmasını sağlayan sistem geçen hafta Isle of Wight’ta denendi. Sonuçları henüz bilmiyoruz. Dolayısıyla “görünmez bir düşman” karşısında tek kolumuz da bağlı bir şekilde ilerliyoruz.

Yalnız değiliz aslında. Başka ülkeler de buna benzer sorunlar yaşıyor. Fakat bu konuda daha hazırlıklı olan Almanya ve Güney Kore gibi ülkelerin epey gerisinde olduğumuz kesin.

İngiltere Başbakanı Boris Johnson, koronavirüs nedeniyle uygulanan kısıtlamaların kaldırılmasıyla toplumsal yaşamın normalleşmesiyle ilgili kademeli ve bir dizi koşulun yerine gelmesine bağlı olarak hayata geçirilecek planın ayrıntılarını açıkladı.

Johnson, televizyonlardan yayımlanan konuşmasında, evden çalışabilenlerin evden çalışmaya devam etmesi, sadece işini yapmak için gitmek zorunda olanların işlerine gitmeleri gerektiğini söyledi.

Başta inşaat ve imalat olmak üzere, işyerinden çalışmak zorunda olanların işbaşı yapmasının “teşvik edildiğini” aktaran Johnson, işe gitmek zorunda olanlara ise toplu taşımayı değil, özel araçlarını kullanmaları çağrısı yaptı.

İngiltere’de kısıtlamaların Covid-19 salgınının sağlık sisteminin kapasitesi üzerindeki etkileri, bir kişinin virüsü başka kaç kişiye bulaştırdığını gösteren R0 olarak da bilinen bulaştırma katsayısı ve yayılıma ilişkin verilerin değerlendirilmesi gibi bir dizi kritere göre hafifletilmesi öngörülüyor.

Jonhnson, “İngiltere’nin koronavirüs kaynaklı can kayıplarının kontrol altına alma konusundaki kazanımlarını boşa çıkararak, ikinci bir sıçramanın ortaya çıkmasına izin vermesi şu aşamada delilik olur” dedi.İngiltere Başbakanı, daha erken saatlerde de hükümetin koronavirüs salgınıyla ilgili yeni mesajını duyurmuştu. Daha önce “Evde Kal-Sağlık Sistemini Koru-Hayat Kurtar” olan mesaj, “Tedbiri Bırakma-Virüsü Kontrol Et-Hayat Kurtar” olarak değiştirilmişti.

İngiltere’de koronavirüs vaka sayısındaki artışın hızlanmasının ardından 23 Mart’ta sokağa çıkma kısıtlamaları getirilmişti.

İngiltere’de toplam vaka sayısı, 219 bin 183’e yükselirken, can kaybı da 31 bin 855. Yeni vaka artışı devam etmesine karşın son dönemlerde artış hızında yavaşlama olduğu görülüyor.

Hangi kısıtlamalar hafifletildi?

Johnson, açıkladığı planı “toplumun normalleşmesine yönelik yol haritasının ilk taslağı” olarak nitelendirdi.

Johnson, “Bu hafta, kısıtlamaları sona erdirmenin zamanı değil. Bunun yerine, aldığımız önlemlerin değiştirilmesine yönelik ilk temkinli adımları atıyoruz” diye konuştu.

Johnson, başta imalat ve inşaat olmak üzere işini evinden yapması mümkün olmayan kişilerin “faal bir şekilde işe gitmeye teşvik edildiklerini” söyledi.

Evden çalışabilenlerin ise bunu yapmaya devam etmeleri öngörülüyor. İşe gitmek zorunda olanlara toplu taşımayla değil, özel araçlarıyla işe gitmeleri çağrısı yapıldı.

Açık havada yapılabilecek egzersizlerle ilgili sınırlamalar kaldırıldı. Johnson, halkın artık parklarda güneşlenebileceğini ve aynı evde yaşadığı kişilerle birlikte açık havada spor yapabileceğini vurguladı.

Sosyal mesafe ile ilgili düzenlemeler ise korunacak. İş yerlerinde sosyal mesafenin korunmasına yönelik düzenlemelerin yapılması ve toplu alanlarda da sosyal mesafe kurallarının uygulanmaya devam edilmesi öngörülüyor.

Bundan sonrasına ilişkin kararlar nasıl alınacak?

Johnson, bundan sonraki adımların “en erken 1 Haziran’da” atılmasını umduğunu belirtti.

Haziran başı itibarıyla bazı sınıflarda eğitimin yeniden başlaması ve bazı dükkanların tekrar açılması olasılık dahilinde. Ancak bu kararların alınması için bazı koşulların yerine gelmesi gerekiyor.

Johnson, “Önümüzdeki iki ay boyunca, umut ya da ekonomik gerekliliklere göre hareket etmeyeceğiz. Bilim, veri ve kamu sağlığına göre hareket edeceğiz. Tüm bu kararların hepsinin koşulların yerine gelmesine ve bir dizi ‘eğer’in gerçekleşmesine bağlı olduğunu vurgulamak istiyorum” dedi.

Johnson, restoran, kafe, pub ve bar gibi yerlerin ise en erken Temmuz’da açılabileceğini belirtti.

Johnson’ın bugünkü konuşmasında ısrarla üzerinde durduğu bir konu da R0 olarak da bilinen bulaşma katsayısı oldu.

Covid-19 gibi virüs kaynaklı hastalıklarda bir kişinin virüsü bulaştırdığı kişi sayısı olarak hesaplanan bulaşma katsayısının 1’in altında tutulması hedefleniyor.

Johnson, bu katsayıyla ilgili halen bir miktar belirsizlik olsa da yapılan hesaplamalara göre R0’ın 0.5 ile 0.9 arasında olduğunu söyledi.

İngiliz hükümetinin devreye soktuğu yeni Covid-19 uyarı sisteminde de düzeylerin R0 sayısı temelinde belirlenmesi öngörülüyor.

Hangi yeni uygulamalar getirildi?

Johnson’ın açıklamasıyla ilan edilen Covid-19 uyarı sistemi, 1’den 5’e kadar belirlenen düzeylerle salgının durumunun ciddiyetinin tespit edilmesi ve buna göre bazı önlemler alınması planlanıyor.

Bu uyarı sistemi, İngiltere’nin terör tehdidi için kullandığı sisteme benziyor ve en yüksek seviye olan 5, salgının yaygın bir şekilde sürdüğü ve fazla sayıda can kaybına yol açtığı, 1 ise tehdidin ortadan kalktığı anlamına geliyor.

Bu seviyenin yeni kurulan Ortak Biyogüvenlik Merkezi tarafından belirlenmesi öngörülüyor.

Johnson, bu seviyenin ağırlıklı olarak R0 katsayısı ile koronavirüs vaka sayısına bağlı olarak belirleneceğini ve “sosyal mesafe önlemlerimiz konusunda ne kadar sıkı hareket etmemiz gerektiğini” göstereceğini ifade etti.

Johnson, “İşin özü, bu düzey ne kadar düşükse, önlemler de o kadar az olacak. Bu düzey ne kadar yüksekse, önlemler de o kadar katı ve sert olacak” dedi.

İngiltere, R0 katsayısının 1’in altına düşmesiyle şu anda 4’ten 3’üncü seviyeye geçiyor.

Johnson’ın açıkladığı bir diğer yeni düzenleme de, havayoluyla ülkeye gelenlerle ilgili.

Johnson, vaka sayılarındaki artışın kontrol altına alınmasıyla birlikte ülke dışından yeni vakaların gelmesini önlemek adına yakın bir zaman içerisinde havayoluyla gelenlere karantina uygulamasına başlanacağını vurguladı.

Johnson’ın açıklamalarına tepkiler neler?

İşçi Partisi lideri Keir Starmer, Johnson’ın açıklamasının sorulara yanıt vermekten çok, daha fazla soru doğurduğunu söyledi.

Açıklamanın “net olmadığını ve görüş birliği içermediğini” aktaran Starmer, milyonlarca kişiye yalnızca 12 saat önceden haber vererek, işe gitmeleri ve bunu yaparken toplu taşıma kullanmamalarının söylendiğini belirtti.

İngiltere’nin önde gelen sendikalarından Unison’ın Genel Sekreteri Dave Prentis, hükümetin bazı sektörlerde insanlara işbaşı yapma çağrısı yaparak hızlı hareket ettiğini ve güvenliği geri plana atmaması gerektiğini söyledi.

Prentis, “Eğer güvenliğe azami önem verilmezse, o zaman vaka sayısı artar ve hem Ulusal Sağlık Sistemi’ni hem de sosyal hizmetleri riske sokan ikinci bir dalga görülür” dedi.

Prentis, hükümetin sağlık çalışanlarına koruyucu ekipman tedarikini garanti altına alması ve test sayısının artırılarak, temas takip programını yürürlüğe koyması gerektiğini de sözlerine ekledi.

Liberal Demokrat Parti’nin başkan vekili Sir Ed Davey, hükümetin neden bu aşamada verdiği mesajları değiştirme ihtiyacı duyduğunu anlamadığını ifade etti.

Davey, “İnsanların bu kadar zaman yoğun bir şekilde mücadele ettikleri şeyleri riske atıyor” diye konuştu.

İskoçya Özerk Yönetimi Başbakanı Nicola Sturgeon, Jonhson’ın açıklamasında getirilen düzenlemelerin sadece İngiltere’yi kapsadığını “daha güçlü bir şekilde vurgulaması gerektiğini” söyledi.

İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın kendi kısıtlamalarını uygulama yetkisi bulunuyor. İskoçya ve Galler, halka evde kalma çağrısı yapmayı sürdürürken, Kuzey İrlanda da kademeli bir şekilde normalleşmeye geçmeyi planladığını duyurdu.